على اكبر قرشى بنابى

16

تفسير احسن الحديث (فارسى)

حال آنكه اين آيه يكى از متشابهات است و دلالت بر تحولات طبيعى هزار ساله دارد كه بر ما پوشيده است و مىگويد « امر تدبير » بسوى خدا باز مىگردد نه « دين » . ديگرى : آنكه مىخواهند تأويل و مصداق خارجى آن را بدست آورند ، حال آنكه جز خدا كسى تأويل متشابه را نمىداند ، پس طلب كردن چيزى كه انسان شايستگى دانستن آن را ندارد ، قطع نظر از اينكه رنج بيهوده است گمراه كننده نيز هست چنان كه مثلا در روايات از تفكّر در ذات خدا نهى شده است زيرا ما قدرت درك حقيقت ذات خداى سبحان را نداريم . ناگفته نماند : جملهء وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ صريح است در اينكه تأويل متشابه را فقط خدا مىداند ، آنها كه مىگويند : مىتوانيم با برگشت دادن متشابهات به محكمات ، متشابهات را بدانيم بر خلاف آيه سخن گفته‌اند . باز ناگفته نماند : مراد از تأويل ، كيفيّت وقوع خارجى آيات متشابه است ، پس تشابه در مفهوم و معنى نيست در بسيارى از آيات متشابه ، مفهوم كاملا روشن است امّا كيفيّت خارجى مفهوم و روشن نيست و متشابه است مثلا در وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ ما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا اسراء / 85 فقط كيفيت خارجى بر ما متشابه است نه مفهوم كلمات و نه مراد از آنها ، رجوع شود به نكته‌ها . اينكه گفته شد : تأويل متشابه را فقط خدا مىداند ، بدان معنى نيست كه ما دربارهء متشابهات تحقيق نكنيم ، به حكم كريمهء كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ ص / 29 تدبّر و تحقيق در جميع آيات قرآن لازم است شايد در اثر تحقيق و تدبّر ، بسيارى از آيات كه متشابه به نظر مىآيند ، محكم از آب در آيند و انگهى آيات متشابه همه عقيدتىاند و از اين لحاظ كاملا مفيد و منشأ اثر مىباشند ، مثلا ما حقيقت فِيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ دخان / 4 را نمىدانيم زيرا متشابه است ، امّا مىدانيم